De verhoging van 10 procent op de verkeersboetes is mogelijk illegaal
27 maart 2024
·
verkeersboete.nl
Per 1 maart 2024 zijn de verkeersboetes verhoogd met 10 procent. De afgelopen 30 jaar zijn de verkeersboetes steeds voorbij de inflatie gestegen. Je betaalt nu voor veel boetes (bijna) evenveel als voor zware strafbare feiten, zoals een mishandeling. In dit blog onderzoeken we of de 10 procent verhoging rechtmatig is. Onze conclusie is dat alle boetes na 1 maart 2024 sowieso te hoog zijn. Het is daarom verstandig je boete direct in te dienen
Voorgeschiedenis verhoging verkeersboetes
Per 1 maart 2024 zijn de verkeersboetes met 10% verhoogd. De verhoging bestaat voor 5.7% uit een (vermeende) inflatiecorrectie en voor 4.3% uit het dichten van de justitie-begroting. De verhoging is om meerdere redenen onrechtmatig. De Raad van State adviseerde:
Door het ontbreken van een valide onderbouwing voor de tariefverhoging kan de evenredigheid van de boetes worden betwist. In 2018 onderkende het kabinet dat de bestuursrechter de rechtmatigheid en evenredigheid van bestuurlijke boetes steeds indringender is gaan toetsen en de boetes vaker is gaan matigen. (zie noot 7) Uit de jurisprudentie van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) volgt weliswaar dat het recht op een eerlijk proces als bedoeld in artikel 6 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM) een systeem van wettelijke vastgestelde bestraffende sancties niet uitsluit. (zie noot 8) Bestuur en rechter dienen in beginsel van de wettelijk gefixeerde boetehoogtes uit te gaan, mits de betreffende wettelijke bepalingen met inachtneming van het evenredigheidsbeginsel tot stand zijn gekomen. In de toelichting ontbreekt een motivering van de evenredigheid van de voorgestelde boetetarieven. Daardoor kan op grond van artikel 6 EVRM eerder de noodzaak ontstaan om van het boetestelsel af te wijken.
De Afdeling wijst erop dat het College van procureurs-generaal al bij de vorige indexering in 2022 heeft aangegeven dat de redelijke verhouding tussen de hoogte van het boetetarief en de ernst van het feit onder druk is komen te staan. (zie noot 9) De Afdeling merkt in aansluiting hierop op dat eerst de effecten van de verhoging van de boetes op de verkeersveiligheid in kaart moeten worden gebracht, alvorens wordt overgegaan tot een eventuele verhoging van die boetes. Een differentiatie naar type overtreding is daarbij van belang. Op 24 oktober 2023 heeft de Tweede Kamer hier in een aangenomen motie ook toe opgeroepen. (zie noot 10)
De Afdeling adviseert om in de toelichting dragend te motiveren waarom het verhogen van de verkeersboetes noodzakelijk en proportioneel is in het licht van het voorkomen en bestraffen van verkeersovertredingen. Indien dat niet mogelijk is, dient van de voorgestelde verhoging te worden afgezien.
Lichte verkeersovertredingen worden in veel gevallen al zwaarder bestraft dan commune misdrijven zoals eenvoudige mishandeling. (zie noot 15) Deze discrepanties hebben geleid tot de suggestie van het College van procureurs-generaal om in 2024 geen indexering toe te passen om een nog grotere scheefgroei tegen te gaan. (zie noot 16)
Dit ondanks dat het kabinet in 2018 heeft aangegeven te komen tot een betere wettelijke en beleidsmatige afstemming tussen de boetehoogtes in het bestuursrecht en het strafrecht. (zie noot 17) De ontstane disbalans heeft negatieve gevolgen voor het maatschappelijk draagvlak en zal naar verwachting leiden tot een verhoging van het aantal procedures. (zie noot 18)
De Afdeling adviseert om in de toelichting dragend te motiveren dat de verhoogde boetetarieven zich tot de strafrechtelijke boetetarieven verhouden. Indien dat niet mogelijk is, adviseert zij ook om die reden van de voorgestelde verhoging af te zien.
Raad van State is dus uiterst kritisch op verhoging boetes
De Raad van State acht de ‘beleidsmatige’ verhoging onrechtmatig. Deze visie wordt breed gedeeld, zo ook door het Openbaar Ministerie (OM). Zie hiertoe het rapport Boetestelsels in balans. Het OM adviseert nadrukkelijk om de voorstelde verhoging niet door te voeren.
Parlementair ligt er een motie van het lid el Abassi. Deze motie is aangenomen en luidt:
constaterende dat 4,3% van de 10% stijging van de verkeersboetes
bedoeld is om de gaten in de begroting te dekken;
constaterende dat de Raad van State stelt dat het dichten van begrotingstekorten geen reden mag zijn om verkeersboetes te verhogen en daarom
adviseerde om af te zien van deze verhoging;
overwegende dat boetes bedoeld zijn om de verkeersveiligheid te
vergroten en dat de hoogte van boetes in verhouding moet staan tot de
aard en de ernst van de overtreding;
verzoekt de regering om de hoogte van de verkeersboetes met 4,3% te
verlagen en verkeersboetes niet meer te gebruiken om gaten in de
begroting te dekken,
Minister gaat boekje te buiten met verhoging verkeersboetes
De maatregel berust op een AMvB (art. 89 Grondwet). De vraag is hoe ver een minister mag gaan, als de meerderheid van de Kamer – het hoogste orgaan der democratie – een maatregel niet wil, alsmede de Raad van State zich (uiterst negatief) uitlaat. Bovendien is de kantonrechter naar zijn huidige taakopvatting veel meer dan een bouche de la loi: de rechter staat juist midden in de maatschappij. De rechter mag zijn rechtsvormende taak niet te buiten gaan. Dat doet de rechter in een zaak als deze niet. Het bedrag van de sanctie wordt slechts terug gebracht tot het rechtmatige tarief. De grens ligt dikwijls bij een zogenaamd 'bevel tot wetgeving'. Daar is in dit geval geen sprake van.
Hoewel deze motie op een parlementaire meerderheid kan rekenen, is deze door het (demissionaire) kabinet niet uitgevoerd. Dit is allemaal niet uit te leggen. Kortom: de Raad van State acht de maatregelen in strijd met 3:4 Awb en diverse verdragsbepalingen, het OM acht de maatregelen uit balans en verdedigt de minister niet langer, de Kamer wil het ook niet, maar het wordt toch door het (demissionaire) kabinet doorgevoerd. Daarom is goed dat de rechter nu bescherming biedt.
Conclusie: verhoging verkeersboetes mogelijk onterecht
Mijn voorstel is om de verhoging van 10% terug te draaien. Heb jij een boete ontvangen na 1 maart 2024? Dan is deze zeker aanvechtbaar! Deze blog is geschreven door de juristen van verkeersboete.nl, mr. Nick Voorbach, op 27 maart 2024.
Deel artikel
