Kamer trekt vloerkleed onder rechtsbijstand burger vandaan

Het haalde de afgelopen zelfs het RTL Nieuws: ‘Kamer wil ingrijpen tegen bezwaarmakers verkeersboetes’. De aanleiding vormde een uitspraak van de rechtbank Den Haag, waarover ook NRC berichtte. Daarmee trekt de Kamer het vloerkleed onder de rechtsbijstand aan de burger vandaan.

Wat is er aan de hand? Een jurist uit Gouda maakte bezwaar tegen een snelheidsboete. De boete klopte niet. Er werd namelijk een boete opgelegd voor het negeren van een verkeersbord, terwijl er geen verkeersbord stond. De agent beaamde de fout. De rechter geeft de verkeersjurist die voor de gedupeerde opkwam gelijk.

Maar dezelfde rechter heeft zoveel moeite met het toekennen van krap 1300 euro dat hij dat eigenhandig vermindert tot honderd euro. Het ontgaat mij waarom de jurist in kwestie naar het verdomhoekje wordt verwezen. De officier van justitie heeft anderhalf jaar de tijd gehad deze fout te herstellen, zonder dat dit tot een forse kostenvergoeding had geleid. Als de overheid treuzelt en kennelijk willens en wetens een onjuiste beslissing neemt, is het redelijk dat de overheid en niet de rechtzoekende hier de financiële gevolgen van treft. De rechter richt zijn pijlen dus op het verkeerde poppetje.

Rechtzoekende burger de dupe
Rechtshandhaving is onmisbaar. Maar voor iedere (lichte) misstap krijgt de burger een machtige overheid achter zich aan. Het is daarom belangrijk dat de burger – gewapend met een gespecialiseerd jurist – een gelijke strijd aan kan gaan met het peloton aan getrainde overheidsjuristen. Mocht er inderdaad een wetswijziging komen, dan is daar maar één groep de absolute dupe van. Dat is de burger met een (onterechte) boete die zich hiertegen niet meer kan laten bijstaan.

Aan ironie is in de Tweede Kamer kennelijk geen gebrek, nu diezelfde overheid met verkeersboetes jaarlijks 686 miljoen euro binnenhaalt. Wat mag een aantal waakhonden, zoals de jurist uit Gouda, dan kosten? De waakhonden die we van Staatswege kennen, de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) bijvoorbeeld, kosten een flinke duit meer dan de bureautjes die van bezwaar maken hun broodwinning hebben gemaakt, terwijl die ‘bureautjes’ de burger beslissende rechtsbijstand kunnen bieden

Nog minder zorgvuldig
Als een proceskostenvergoeding van € 1.300 het OM kennelijk niet prikkelt een juiste beslissing te nemen en zich wat actiever op te stellen, wat gebeurt er dan als er helemaal geen proceskosten worden toegekend? Ik durf er mijn handen voor het in vuur te steken: er zal nog veel minder aandacht worden besteed aan het nemen van zorgvuldige beslissingen. Dit is precies de reden voor (oud-)minister Sander Dekker voor Rechtsbescherming om in 2020 de proceskostenvergoeding met veertig procent te verhogen: als stimulans voor zorgvuldig overheidsoptreden.

Mijn eigen bureau, verkeersboete.nl, haalt ieder jaar duizenden onterechte boetes onderuit. De vele voorbeelden spreken voor zich. We hadden dit nooit kunnen doen zonder adequate proceskostenvergoeding. We moeten de overheid scherp blijven controleren. De Haagse rechter adviseert burgers voortaan zelf te procederen. Ik hoop dat de rechter niet ook zo denkt over rechtshulp door advocaten. Nog afgezien daarvan, voorspel ik dat de burger wordt vermorzeld in de raderen van een hardvochtige verkeersboetemachinerie.

Taak rechter
Wat is de taak van een rechter? Is het de taak van een rechter om zich op te stellen als hoeder van de schatkist, of van de samenleving zoals hij die zich voorstelt? Daar hebben we toch een regering en parlement voor? Bovendien, maakt zo'n opstelling de uitspraken van de behandelend rechter voorspelbaarder? Een rechter moet geen uitspraken doen die hij kan 'uitleggen aan de samenleving'. Daaraan kleef per definitie het grote risico dat ze subjectief zijn. Een rechter moet in elke zaak naar eer en geweten recht doen, en geen oordeel vellen dat de rechtsbijstand van burgers aantast.

Aan minister Franc Weerwind voor Rechtsbescherming die onderzoek gaat doen, leg ik hierbij alvast wat keuzes voor: verkiest u een rechtsstaat boven een rechterstaat? Verkiezen we nalaten van de overheid boven de waakzame jurist?